Eis 3.4. Overschrijding lozingsnormen voorkomen

Toelichting

Deze eis geldt voor ziekenhuizen die een vergunning hebben om afvalwater te lozen.

Water kan vervuild raken door stoffen zoals stikstof en fosfor (bijvoorbeeld uit de landbouw), maar ook door andere schadelijke stoffen. Denk aan zware metalen, giftige stoffen en resten van medicijnen.

In Nederland wordt afvalwater eerst schoongemaakt in waterzuiveringsinstallaties. Die halen veel vuil uit het water voordat het terug het milieu in gaat. Drinkwaterbedrijven zorgen voor waterzuivering en daarmee is het water goed genoeg om direct vanuit de kraan te drinken. Toch halen waterzuiveringsinstallaties niet alles uit het water.

Monitoring kwaliteit lozingen

Het voorkomen van overschrijding van lozingsnormen begint met een goed monitoringsysteem. Meet regelmatig de kwaliteit van uw afvalwater, bij voorkeur met continue metingen of frequente steekproeven. Gebruik hiervoor gecertificeerde meetapparatuur en zorg voor een duidelijk protocol voor het melden en registreren van meetresultaten. Stel interne drempelwaarden in die strenger zijn dan de wettelijke normen, zodat u tijdig kunt ingrijpen voordat daadwerkelijke overschrijdingen optreden.

Praktische tips bij een (dreigende) overschrijding:

• Direct handelen: Schakel bij een (dreigende) overschrijding onmiddellijk de verantwoordelijke medewerker in. Stel een stappenplan op met maatregelen zoals het tijdelijk stopzetten van lozingen, het aanpassen van productieprocessen of het inzetten van extra zuiveringstechnieken.
• Communicatie: Informeer de bevoegde toezichthouder (bijv. waterschap of omgevingsdienst) direct en transparant over de overschrijding, de oorzaak en de genomen maatregelen. Dit voorkomt boetes en toont uw betrokkenheid bij milieubeheer.
• Oorzaakanalyse: Voer een grondige analyse uit naar de oorzaak van de overschrijding. Was het een incident, een fout in het proces, of structureel? Pas uw processen en protocollen aan om herhaling te voorkomen.

Medicijnen in afvalwater

In Nederland gebruiken we steeds meer medicijnen. Het RIVM rekende uit dat per jaar 190.000 kg medicijnresten in het watermilieu terecht komen. Dat is dus ná de zuivering bij afvalwaterzuiveringsinstallaties. Het overgrote deel daarvan (ca. 90 %) komt vrij uit huishoudens, een klein deel uit zorginstellingen.

Medicijnresten verstoren de waterkwaliteit en leiden tot:

• het sneller bereiken van resistentie voor medicatie;
• beschadiging van het waterleven;
• het bemoeilijken van drinkwaterbereiding. 

Antimicrobiële resistentie

Volgens de WHO is antimicrobiële resistentie (AMR) een van de grootste bedreigingen voor de gezondheid en voedselveiligheid. In 2050 zouden resistente micro-organismen meer dodelijke slachtoffers kunnen maken dan kanker. Simpelweg omdat antibiotica en andere medicijnen niet meer werken.

Voorkómen medicijngebruik

We moeten dus zoveel mogelijk vermijden dat medicijnresten het water vervuilen en lozingsnormen worden overschreden. Dat begint bij het voorkómen van medicijngebruik. Bijvoorbeeld door het stimuleren van een  gezonde leefstijl en preventie. Zie ook eis 14.10 over het tegengaan van medicijnverspilling. 

Kijk ook eens in de omvangrijke inspiratiegids “Verspil geen Pil” van de Coalitie Duurzame Farmacie .

Broeikasgasemissie geneesmiddelenketen

Het Farmacotherapeutisch Kompas biedt een heldere samenvatting van de huidige kennis over geneesmiddelen en milieu.