Wetgeving, routekaart en Milieuthermometer Zorg voor de energietransitie

8 juli 2020

De klimaatcrisis staat op de agenda, de zorg is in 2019 geconfronteerd met de één na de andere wetgeving rond energie. Met het Klimaatakkoord uit 2019 en de Green Deal Duurzame Zorg uit 2018 werkt de zorgsector aan een aanpak gericht op 50% CO2 reductie in 2030 en 95% CO2 reductie in 2050.

De uitdaging voor zorgorganisaties is dit jaar de routekaart op te stellen, omdat er komende jaren nog meer afspraken en regels aankomen én omdat het kan en kosten mee te besparen zijn én omdat het maatschappelijk nodig is (moet+kan+loont).

De huidige stand van zaken wordt hieronder verduidelijkt.

Activiteitenbesluit
In het Activiteitenbesluit (voorheen de Wet Milieubeheer) staat dat alle bedrijven en organisaties zich moeten inspannen het milieu te ontzien en alle maatregelen moeten nemen die zich in redelijke termijn terugverdienen. De gemeente is bevoegd gezag en kan iedere zorgorganisatie om een uitvoeringsplan vragen voor energiemaatregelen.
Redelijk zijn alle wettelijke erkende maatregelen en die maatregelen die zich in 5 jaar terugverdienen, en voor vastgoed binnen de 10 jaar.

Lijst erkende maatregelen energiebesparing
De overheid heeft begin 2019 een lijst met erkende maatregelen energiebesparing opgesteld voor de zorg. Van zorgorganisaties wordt verwacht dat zij alle maatregelen van deze lijst uitvoeren. Deels nu direct en ten dele op natuurlijke momenten.

Informatieplicht erkende maatregelen energiebesparing
Het ministerie van EZK heeft ook de Informatieplicht in wetgeving vastgelegd. Voor alle vestigingen met meer dan 25.000 m3 aardgasverbruik en/of meer dan 50.000 kWh elektraverbruik moet via het E-loket van de RVO uiterlijk 5 december 2019 gerapporteerd zijn hoe het staat met het nemen van de erkende maatregelen energiebesparing. Wie te laat is wordt hierop aangeschreven.

EED audit rapport
Zorginstellingen met meer dan 250 medewerkers zijn sinds 2015 vanuit de Europese wetgeving EED verplicht tot het opstellen van een energiebesparingsrapportage op concernniveau. Op enkele instellingen na heeft iedereen dit al gedaan. In 2019 heeft het ministerie van EZK deze taak bij de gemeenten weggehaald en bij de RVO gelegd.

Alle zorginstellingen dienen voor 31 december 2020 een 2e EED-auditrapport in te leveren, ook als het eerste auditrapport pas 1-2 jaar oud is. Vanaf 2020 geldt een nieuw format. Voor de cure voldoet een rapport conform de handleiding voor de routekaart CO2-reductie aan dit format. Voor de care voldoet een ingevulde portefeuille CO2reductie tool met een EED oplegger, welke hier gedownload kan worden. Deze aanpak voorkomt dubbel werk.

CO2 Routekaart zorgvastgoed
In het Klimaatakkoord hebben de maatschappelijke sectoren (overheid, zorg, onderwijs, sport, enz.) aangegeven aan de slag te gaan met “portefeuille routekaarten CO2 reductie vastgoed”. De zorgbranches hebben hiervoor hun committment gegeven. In ruil blijft aanscherping van wetgeving en nieuwe wetgeving voor de zorg de komende jaren beperkt.

Zorgorganisaties kunnen hiermee een eigen, efficiënte aanpak optuigen. De ambities voor de routekaarten zijn in lijn met het Klimaatakkoord en dat betekent 50% CO2 reductie in 2030 en 95% in 2050 t.o.v. het jaar 2017 of 2018 of 2019.
Met de ambitie om in 2050 klimaatneutraal te zijn maakt de keuze voor het referentiejaar niet zo heel veel uit.

Voor de care
MPZ-Stimular heeft juli 2019 de handleiding voor de care inclusief een CO2 reductietool gepubliceerd. Winter 2019-2020 is deze aanpak vanuit ActiZ, VGN en GGZ-Nederland toegelicht aan de eerste tweehonderd zorgorganisaties. De ingevulde CO2 reductietool met een beknopt verslag voldoet aan de EED plicht. MPZ en de zorgbranches hebben dit met RVO en EZK afgestemd.

zie ook de info van ActiZ, VGN en de Nederlandse ggz
ActiZ: eed-rapportage-gecombineerd-met-routekaart
VGN: routekaart-co2-reductie-en-energie-audit
de Nederlandse ggz: eed-rapportage-gecombineerd-met-routekaart

Voor de cure
TNO heeft begin 2020 de handleiding voor de cure voor het opstellen van de routekaart gepubliceerd. Winter 2019-2020 is deze aanpak vanuit NVZ toegelicht aan de ziekenhuizen. Deze routekaart voldoet met kleine aanvulling aan de EED plicht.

Voor de routekaarten ondersteunt het Experticecentrum verduurzaming zorg (Stimular-TNO) de instellingen.

BENG
Voor nieuwbouw geldt vanaf 1 janauri 2021 de BENG wetgeving als onderdeel van het Bouwbesluit. BENG komt in de plaats van huidige EPC-eisen. BENG-eisen betreffen niet alleen energiebesparing bij nieuwbouw, maar ook de inzet van duurzame energie en het voorkomen van koelbehoefte. BENG is een verbetering van de huidige EPC-eis in het Bouwbesluit. Op termijn zal naar verwachting de BENG aangescherpt worden richting nul op de meter en energiepositief. De BENG eisen worden 1 januri a.s. wetgeving, vanuit kostenoogpunt zijn de eisen nog niet optimaal, verdergaande energiemaatregelen leveren nl lagere kosten op.

Wetgeving in de kast
De overheid is nog niet klaar met wetgeving. Zo bestaan er plannen voor van het gas af voor bestaande gebouwen, verplichte eis van A-label voor alle gebouwen en de verplichting voor zonnepanelen op daken. Ook wordt gewerkt aan normering van energieverbruik per m2 afhankelijk van de vastgoedfunctie. Hoe dit wordt uitgewerkt zal mede afhankelijk zijn van de eigen aanpak van de sector.

Milieuthermometer Zorg
De Milieuthermometer Zorg is een milieuzorgsysteem met keurmerk en biedt een basis voor werken aan duurzaamheid. Instellingen die het keurmerk niveau brons of hoger halen voldoen ook aan milieuwetgeving. Een pluspunt van het keurmerk is dat voor de EED geen extra auditrapportage nodig is voor de vestigingen die onder het keurmerk vallen.
De Milieuthermometer geeft geen vrijstelling voor de Informatieplicht. Het ministerie van EZK geeft geen enkel keurmerk hiervoor vrijstelling.
De Milieuthermometer vraagt sinds 2018 ook een CO2 Routekaart vastgoed. Tot 1-1-2021 levert dit een extra punt op, daarna is het een verplichte eis. Dit sluit aan op het Klimaatakkoord en de afspraken die de zorgbranches daarvoor gemaakt hebben.

Een indicatie is dat voor de langdurige zorg 50% CO2 reductie neerkomt op een investering van circa € 100,- per m2 vloeroppervlak. Deze investering verdient zich ruim voor 2030 terug. Door de maatregelen over de jaren te spreiden in het meerjarenonderhoudsplan blijven de kosten en besparingen ongeveer in evenwicht en dalen de enerigekosten jaarlijks. Voor ziekenhuizen is minder goed een indicatie van kosten en besparingen te geven.

Dus, wat moet u in onderstaande volgorde doen:

1. Inventariseer de erkende maatregelen voor energiebesparing (z.s.m.) Voer de openstaande zelfstandig moment maatregelen direct uit. Plan de natuurlijke moment maatregelen in het onderhoudsplan voor de komende jaren.

2. Vul de informatieplicht online in bij het e-Loket van de RVO (moest vóór 5 dec. 2019, medio 2020 start de handhaving)

3. Maak een Portefeuille-routekaart CO2-reductie. Streef naar: – 50% CO2 reductie in 2030 – 95% CO2 reductie in 2050

4. Lever met de routekaart een eenvoudig EED-rapport in (op of vóór 31 december 2020) of haal in plaats hiervan de bronzen Milieuthermometer Zorg (dan voldoet u ook gelijk aan punt 1 en 3).

Wilt u meer weten over energie? kijk ook op www.dezorgduurzaam.nl . De website van het Experticecenturm verduurzaming zorg.

34 Erkende Energiemaatregelen zelfstandig moment voor zorginstellingen, 2019,MPZ
199 Energiemaatregelen ziekenhuizen en zorginstellingen, 2019, Stimular