Wetgeving, routekaart en Milieuthermometer Zorg voor de energietransitie

6 september 2019

De tijd gaat nu snel, na jaren afwachten wordt de zorg in 2019 geconfronteerd met de één na de andere wetgeving voor energie in verband met de klimaatcrisis. De uitdaging voor zorgorganisaties is hier snel invulling aan te geven, omdat er komende jaren meer afspraken en regels aan komen én omdat er kosten mee te besparen zijn. De huidige stand van zaken wordt hieronder verduidelijkt.

EED
2015: het ministerie van Economische zaken Klimaat lanceert de EED audit rapportage wetgeving, die verplicht instellingen met meer dan 250 medewerkers tot het opstellen van een energiebesparingsrapportage op concernniveau. Van 2015 tot 2019 waren gemeenten het bevoegd gezag waardoor er in Nederland per regio grote verschillen optraden in hoe daarover werd gecommuniceerd. Een aantal gemeenten deed niets en reageerde niet op ingezonden verslagen.

1 juli 2019 heeft het ministerie van EZK de wetgeving herzien, en voortaan voert EZK de taak voor EED en handhaving zelf uit samen met de RVO. Dit i.p.v. de gemeenten en omgevingsdiensten. Alle zorginstellingen dienen uiterlijk 31 december 2020 een 2e EED-auditrapport ingeleverd te hebben, ook als het eerste auditrapport pas recent ingediend is.

Het gevraagde EED-rapport beperkt zich tot een analyse van het energieverbruik en relevante energiemaatregelen. Uitvoering van maatregelen is geen onderwerp meer in de EED.

Binnenkort, in september 2019 stuurt het ministerie van EZK of de RVO een brief omtrent deze wetgeving naar alle bedrijven en zorginstellingen. In 2021 gaat het ministerie of de RVO met handhaving aan de slag.

Nb het beschikbare format voor de vereiste EED audit is nog niet afgestemd voor de zorg. Over de afstemming volgt najaar 2019 overleg tussen de ministeries.

Informatieplicht erkende maatregelen energiebesparing
Het ministerie van EZK heeft de Informatieplicht in wetgeving opgenomen per 1 maart 2019. Alle vestigingen van bedrijven met meer dan 25.000 m3 aardgasverbruik en/of meer dan 50.000 kWh elektraverbruik moeten via het E-loket van de RVO rapporteren hoe het staat met het nemen van de erkende maatregelen energiebesparing. De lijst erkende maatregelen bestaat sinds 1994. In 2019 heeft Infomil een nieuwe maatregellijst gepubliceerd. Nieuw is dat niet het bevoegd gezag maar de organisatie zelf voortaan één keer per vier jaar moet melden welke maatregelen wel en niet zijn genomen. De deadline voor het invullen van de informatieplicht voor EED-plichtige organisaties is 5 december 2019. Voor overige organisaties was deze deadline 1 juli 2019.

De gemeente krijgt periodiek de informatie per bedrijf in handen en ziet zo op afstand welke maatregelen u nog moet nemen. De gemeenten zullen voor handhaving zich allereerst richten op organisaties die zich niet gemeld hebben, daarna op organisaties die niet voldoen aan alle maatregelen. De meeste gemeenten gaan vanaf 2020 aan de slag met handhaving, een paar gemeenten al in najaar 2019.

Activiteitenbesluit
In het Activiteitenbesluit (voorheen de Wet Milieubeheer) staat dat alle bedrijven en organisaties zich moeten inspannen het milieu te ontzien en die maatregelen te nemen die zich in redelijke termijn terugverdienen. De gemeente is hier bevoegd gezag en kan iedere grootverbruiker van energie een uitvoeringsplan vragen voor energiemaatregelen. Dit gebeurde veelal bij de ontvangen EED rapportages. Hoe deze eis vanaf heden ingevuld gaat worden in onbekend nu de taak voor controle van de EED audits bij de gemeenten is weggehaald. In 2021 wordt het activiteitenbesluit samen met andere wetten voor de leefomgeving gebundeld in één wet: de Omgevingswet.

CO2 Routekaarten zorgvastgoed
In het Klimaatakkoord hebben maatschappelijke sectoren (overheid, zorg, onderwijs, sport, enz.) aangegeven aan de slag te gaan met Routekaarten vastgoed. Aan deze aanpak hebben ministeries en zorgbranches hun committment gegeven. In ruil blijft aanscherping van wetgeving en nieuwe wetgeving voor de zorg de komende jaren uit.

Het is een nieuwe aanpak die i.t.t. bestaande wetgeving aansluit op de eigen bedrijfsvoering. Zorgorganisaties krijgen gelegenheid om een eigen, efficiënte aanpak op te tuigen. De ambities voor de routekaarten zijn in lijn met het Klimaatakkoord en zijn 50% CO2 reductie in 2030 en 95% in 2050 t.o.v. het jaar 2017. Het jaar 2017 is nog onderwerp van discussie. Voor de ambitie om in 2050 klimaatneutraal te zijn maakt dit niet zoveel uit.

De Routekaarten vragen nog uitleg aan de zorgorganisaties. MPZ heeft juli 2019 de handleiding voor de care inclusief een Excel-tool gepubliceerd. Najaar 2019 wordt deze aanpak toegelicht en met de eerste honderd zorgorganisaties uitgewerkt. De aanpak levert de organisatie snel inzicht in wat zij moeten gaan doen, wat de kosten zijn en wat het bespaart.

Het streven is de Routekaart in overleg met het ministerie EZK zo vorm te geven, dat hiermee gelijk aan de EED plicht voldaan wordt. MPZ en de zorgbranches zijn daarvan voorstander en najaar 2019 zal hierover nader overlegd worden.

BENG
Voor nieuwbouw geldt vanaf 1 juli 2020 de BENG wetgeving als onderdeel van het Bouwbesluit. BENG komt in de plaats van huidige EPC-eisen. BENG-eisen betreffen niet alleen energiebesparing bij nieuwbouw, maar ook de inzet van duurzame energie en het voorkomen van onnodige koelbehoefte. BENG is een verbetering van de huidige EPC-eis in het Bouwbesluit. Op termijn van enkele jaren zal naar verwachting de BENG aangescherpt worden richting nul op de meter en energiepositief. De BENG eisen zijn verplicht en beperkt, kiezen voor extra maatregelen voor CO2-reductie is financieel lonend.

Wetgeving in de kast
De overheid is nog niet klaar met wetgeving. Zo bestaan er al plannen voor van het gas af voor bestaande gebouwen, verplichte eis van A-label voor alle gebouwen en de verplichting voor zonnepanelen op daken. Ook wordt gedacht aan normering van energieverbruik per m2 afhankelijk van de vastgoedfunctie. Hoe dit later wordt uitgewerkt zal mede afhankelijk zijn van de eigen aanpak van de sector.

Milieuthermometer Zorg
De Milieuthermometer Zorg biedt een basis voor werken aan duurzaamheid. Instellingen die het keurmerk niveau brons of hoger hebben voldoen tenminste aan de milieuwetgeving. Een pluspunt van het keurmerk is dat voor de EED geen extra auditrapportage nodig is voor de vestigingen die onder het keurmerk vallen.
De Milieuthermometer geeft geen vrijstelling voor de Informatieplicht voor de locaties met een energieverbruik boven de gestelde drempel. Het ministerie van EZK geeft geen enkel keurmerk hiervoor vrijstelling.
De Milieuthermometer vraagt sinds de update in 2018 ook een CO2 Routekaart vastgoed. Tot 1-1-2021 levert dit een extra punt op, daarna is het een verplichte eis. Dit sluit aan op het Klimaatakkoord en de activiteiten die de zorgbranches en MPZ nu starten met hun leden. De Routekaart geeft de instellingen lange termijn inzicht in de benodigde maatregelen, waardoor het kosten-effectief gewerkt kan worden.

Een indicatie is dat voor de langdurige zorg 50% CO2 reductie neerkomt op een investering van € 100,- per m2 vloeroppervlak, welke zich ruim voor 2030 terugverdient. Door dit over de jaren te spreiden in het onderhoudsplan blijven de kosten en besparingen in evenwicht. Voor ziekenhuizen is maatwerk nodig en is nog geen indicatie van kosten en besparingen te geven.

Dus, wat moet u doen:
1. Inventariseer de erkende maatregelen voor energiebesparing (z.s.m.) Voer zelfstandig moment maatregelen binnen 2 jaar uit Plan natuurlijke moment maatregelen in het onderhoudsplan

2. Vul de informatieplicht online in bij het e-Loket van de RVO (vóór 5 dec. 2019)

3. Maak een CO2 Routekaart vastgoed: – 50% CO2 reductie in 2030 – 95% CO2 reductie in 2050

4. Lever een nieuw EED-rapport in (op of vóór 31 december 2020) of haal in plaats hiervan de bronzen Milieuthermometer Zorg (dan voldoet u ook gelijk aan punt 1 en 3)

download deze MPZ notitie
Wetgeving, Routekaart en Milieuthermometer 2019