Waarom

Waarom…? Minstens zeven procent van de CO2-uitstoot wordt veroorzaakt door de zorg. En dan heb je het nog niet over al die medicijnresten die in het afvalwater terecht komen, het incontinentiemateriaal dat in het afval verdwijnt, al die sterke schoonmaakmiddelen waarmee wordt gewerkt en de enorme berg afval die al na één operatie overblijft.

Resultaten Green Deal Zorg, 2015-2018

De eerste Green Deal verliep bottom up. Ziekenhuizen en langdurige zorgorganisaties gingen aan de slag met systematische verduurzaming van hun bedrijfsvoering. Ruim 150 partijen sloten aan, en 100 zorginstellingen gingen aan aan de slag met de Milieuthermometer Zorg. Met hun enthousiaste verhalen hebben zij de sector in beweging gezet. Een groeiende beweging is gaande … De resultaten zijn ….

Green Deal Zorg 2.0, 2018-2022

Brancheorganisaties van curatieve zorg, ouderenzorg, geestelijke gezondheidszorg en gehandicaptenzorg en hun individuele leden namen met MPZ het initiatief tot het sluiten van een tweede Green Deal Zorg met als titel:

“Duurzame zorg voor een gezonde toekomst”.

10 oktober 2018 was de start van de tweede deal (zie foto onderaan). Intussen zijn ruim 300 organisaties inclusief banken en verzekeraars aangesloten. Op deze pagina zijn de deelnemrrs en hun pledges te lezen.

In lijn met Rijksbeleid wordt gewerkt aan vier ambities:

  • Klimaatcrisis, 49% CO2-reductie in 2030
  • Circulaire bedrijfsvoering
  • Medicijnresten uit afvalwater
  • Gezond makende leefomgeving en milieu.

De brancheorganisaties activeren hun achterban en verhogen het bewustzijn bij bestuurders. De individuele zorgaanbieders werken aan concrete maatregelen. Zij maken dat vaak zichtbaar met het keurmerk Milieuthermometer Zorg. Het ministerie VWS ondersteunt de deal met het departementale Programma Duurzame Zorg. Een Regiegroep is ingesteld met o.a. de bestuurders van de branches, ZN en NVB. 2022 zijn veel resultaten bereikt en wordt op basis van de tussenevaluatie het vervolg voor na 2022 besproken.

De tussenresultaten per pijler

49% CO2-reductie met de Routekaart aanpak

TNO heeft voor de cure en care sector in 2019 sectorroutekaarten opgesteld met scenario’s om te komen tot 49% CO2-reductie in 2030 en 95% CO2-reductie in 2050.

Voor de ziekenhuizen en de langdurige zorg is vervolgens het Expertisecentrum Verduurzaming Zorg (TNO en MPZ-Stimular) gestart door TNO en Stimular. Zij hebben handleidingen en tools gemaakt voor het opstellen van portefeuilleroutekaarten. Met deze kennis zijn honderden instellingen aan de slag gegaan.

Geld is een essentiële randvoorwaarde voor de energietransitie. Dit heeft geleid tot een oproep van de zorgbranches aan de rijk voor meer ondersteuning. In de Miljoenennota september 2021 is vervolgens voor het maatschappelijk vastgoed ruim 500 miljoen euro gereserveerd. Najaar 2022 opent de subsidieregeling DUMAVA, welke in 2023-2024 wordt vervolgd.

Het streven is dat alle instellingen een eigen portefeuilleroutekaart opstellen. Als datum hebben de branches 1 juni 2022 gesteld. Najaar 2021 is op basis van routekaarten van 140 instellingen uit de langdurige zorg en 77 instellingen uit de cure een eerste analyse gemaakt Hieruit volgt dat de zorgsector goed op gang komt met de energietransitie.

Zie de website Expertisecentrum Verduurzaming Zorg.

Circulaire bedrijfsvoering
Dit thema is breed en veel zorgorganisaties hebben projecten gestart voor afval scheiden, duurzame medische hulpmiddelen, reusables in plaats van disposables en hergebruik plastic. Steeds meer bouwstenen ontstaan voor de circulaire bedrijfsvoering maar een samenhangende aanpak ontbreekt nog.

Medicijnen uit afvalwater
Via het Deltaprogramma Water werken de Waterschappen aan extra zuiveringsstappen bij de RWZI’s. In de periode 2020 tot 2030 wordt dit bij de grootste installaties gerealiseerd. De ziekenhuizen voeren succesvol een pilot uit met plaszakken voor separate opvang van röntgencontrastvloeistoffen.
Lees ook Nieuwsbrief ketenaanpak medicijnresten uit water, juli 2020, ministerie IenW
kamerbrief ketenaanpak medicijnresten uit afvalwater, 2020, min IenW

Gezond makende leefomgeving en milieu
Gezond makende leefomgeving en milieu verbindt als thema duurzaam met de core business van gezondheidszorg. Een gezond makende leefomgeving leidt tot minder zorgvraag. Niet alleen in Nederland maar wereldwijd. Het RIVM doet hier onderzoek naar en verzamelt concrete voorbeelden uit de praktijk. De focus ligt daarbij op 3 thema’s:

  • Natuur & Zorg
  • Voeding & Zorg
  • Architectuur & Zorg

Meer informatie hierover is te vinden op de Green Deal Zorg pagina van het RIVM.

VWS congres Duurzame Zorg
Via het Programma Duurzame Zorg van VWS is 7 oktober 2021 een congres georganiseerd met 1.400 deelnemers. De Green Deal is goed in beeld. Ook steeds meer medici worden met het thema duurzaamheid actief en vormen samen de Groene Zorg Alliantie.

Ook meedoen

Zorginstellingen, overheden, instituten kunnen met een eigen inbreng aanhaken bij de Green Deal. MPZ roept alle zorginstellingen op mee te tekenen. Zo wordt de beweging voor cliënten en medewerkers zichtbaar. Opgeven hiervoor kan door een mail te sturen naar duurzamezorg@minvws.nl.

Groene Zorg Alliantie
In 2021 komt als een komeet de Groene Zorg Alliantie in beeld, een platform voor groene zorgcommissies. Begin 2021 begonnen met vier commissies is dit begin 2022 al gegroeid naar 25 werkgroepen en commissies waarmee zorgprofessionals zich verenigen.