Waarom

Waarom…? Kwartiermaker Cathy van Beek is daar duidelijk over: “Minstens zeven procent van de CO2-uitstoot wordt veroorzaakt door de zorg. En dan heb je het nog niet over al die medicijnresten die in het afvalwater terecht komen, het incontinentiemateriaal dat in het afval verdwijnt, al die sterke schoonmaakmiddelen waarmee wordt gewerkt en de enorme berg afval die al na één operatie overblijft…”

Resultaten Green Deal Zorg, 2015-2018

De eerste Green Deal verliep bottom up met de ambitie dat ziekenhuizen en overige zorgaanbieders aan de slag gingen met systematische verduurzaming van hun bedrijfsvoering. Ruim 150 partijen sloten aan, ca 100 zorginstellingen gaan aan de slag met de Milieuthermometer Zorg en hebben met hun enthousiaste verhalen de sector in beweging gezet en brancheorganisaties meegetrokken. Inspirerende netwerkbijeenkomsten waar ook gemeenten en bedrijven de deelnemers motiveerden, completeerden de aanpak. Een groeiende beweging staat aan de basis voor het vervolg. De resultaten zijn ….

Green Deal Zorg 2.0, 2018-2022

Brancheorganisaties van curatieve zorg, ouderenzorg, geestelijke gezondheidszorg en gehandicaptenzorg en hun individuele leden namen met MPZ het initiatief tot het sluiten van een tweede Green Deal Zorg met als titel:

“Duurzame zorg voor een gezonde toekomst”.

Op 10 oktober 2018 tekenden de eerste partijen deze tweede deal (zie foto onderaan). Intussen zijn ruim 300 organisaties inclusief banken en verzekeraars aangesloten. Op deze pagina van de Rijksoverheid zijn alle afspraken en pledges van de deelnemers te lezen.

In lijn met rijksbeleid wordt gewerkt aan vier ambities:

  • Klimaatcrisis, 49% CO2-reductie in 2030
  • Circulaire bedrijfsvoering
  • Medicijnresten uit afvalwater
  • Gezond makende leefomgeving en milieu.

De brancheorganisaties activeren hun leden en verhogen het bewustzijn bij bestuurders. De individuele zorgaanbieders werken aan concrete maatregelen. Zij maken dat bijvoorbeeld zichtbaar met het keurmerk Milieuthermometer Zorg en delen best practices. Het ministerie VWS heeft naar aanleiding van de deal het departementale Programma Duurzame Zorg gestart. Een Regiegroep is ingesteld met onder meer bestuurders van de branches. Medio 2019 is de uitvoering van acties op alle vier pijlers in gang. 2021 zijn veel resultaten bereikt. Najaar 2021 loopt de tussenevaluatie en start het overleg over het vervolg voor na 2022.

De tussenresultaten per pijler

49% CO2-reductie met de Routekaart aanpak

TNO heeft voor de cure en care sector in 2019 sectorroutekaarten opgesteld met scenario’s om te komen tot 49% CO2-reductie in 2030 en 95% CO2-reductie in 2050.

Voor de ziekenhuizen en de langdurige zorg is vervolgens het Expertisecentrum Verduurzaming Zorg (TNO en MPZ-Stimular) gestart met financiële steun van het rijk. TNO en Stimular hebben handleidingen en tools gemaakt voor het opstellen van portefeuilleroutekaarten. Met deze kennis en voorbeelden zijn medio 2020 honderden instellingen aan de slag gegaan.

Een expertgroep financiën heeft de branches en het ministerie geadviseerd over de financiering van de maatregelen via onder andere subsidie en bekostiging. Geld is een essentiële randvoorwaarde voor de transitie. Dit heeft geleid tot een oproep van de zorgbranches aan de rijk voor meer ondersteuning. In de Miljoenennota september 2021 is vervolgens voor het maatschappelijk vastgoed, waar ook de zorg onder valt, ruim 500 miljoen euro gereserveerd.

Het streven is dat alle instellingen een eigen portefeuilleroutekaart opstellen. Als datum hebben de branches 1 juli 2021 gesteld. September 2021 hebben 140 instellingen uit de langdurige zorg en 77 instellingen uit de cure hun routekaart ingeleverd. Hieruit volgt dat de zorgsector op gang komt met de energietransitie.

Zie de website Expertisecentrum Verduurzaming Zorg.

Circulaire bedrijfsvoering
Dit thema is breed en diverse organisaties zijn projecten gestart voor afval scheiden, duurzame medische hulpmiddelen, reusables in plaats van disposables en hergebruik plastic. Voorjaar 2021 zijn deze thema’s op het zorgcongres duurzaam inkopen gepresenteerd.

Medicijnen uit afvalwater
Via het Deltaprogramma Water werken de Waterschappen aan extra zuiveringsstappen bij de RWZI’s. In de periode 2020 tot 2030 wordt dit bij alle installaties gerealiseerd. De ziekenhuizen voeren succesvol een pilot uit met plaszakken voor separate opvang van röntgencontrastvloeistoffen.
Lees ook Nieuwsbrief ketenaanpak medicijnresten uit water, juli 2020, ministerie IenW
kamerbrief ketenaanpak medicijnresten uit afvalwater, 2020, min IenW

Gezond makende leefomgeving en milieu
Gezond makende leefomgeving en milieu verbindt als thema duurzaam met de core business van gezondheidszorg. Een gezond makende leefomgeving leidt tot minder zorgvraag. Niet alleen in Nederland maar wereldwijd. Het RIVM doet hier onderzoek naar en verzamelt concrete voorbeelden uit de praktijk. De focus ligt daarbij op 3 thema’s:

  • Natuur & Zorg
  • Voeding & Zorg
  • Architectuur & Zorg

Meer informatie hierover is te vinden op de Green Deal Zorg pagina van het RIVM.

VWS congres Duurzame Zorg
Via het Programma Duurzame Zorg van VWS is 7 oktober 2021 een congres georganiseerd met 1.400 deelnemers. De Green Deal is goed in beeld. Ook steeds meer medici worden met het thema duurzaamheid actief.

Ook meedoen

Zorginstellingen, overheden, instituten kunnen met een eigen inbreng aanhaken bij de Green Deal. Hiermee laat u zien dat u structureel werkt aan een duurzame zorg. MPZ roept ook alle zorginstellingen op mee te tekenen. Zo wordt de beweging voor cliënten en medewerkers zichtbaar. Opgeven hiervoor kan door een mail te sturen naar duurzamezorg@minvws.nl.

Groene Zorg Alliantie
In 2021 komt als een komeet de Groene Zorg Alliantie in beeld, een platform voor groene zorgcommissies. Begin 2021 begonnen met vier commissies is dit oktober 2021 al gegroeid naar 25 werkgroepen en commissies met zorgprofessionals zich verenigd.