Terug naar zoekresultaten

Zonnepanelen (PV-panelen)

Beschrijving

Photo-voltaïsche panelen (PV-panelen of zonnepanelen) zijn de bekendste techniek om licht om te zetten in elektriciteit. Deze elektriciteit kan direct zelf worden gebruikt, teruggeleverd worden aan het net of opgeslagen worden in accu’s. PV-panelen werken op daglicht; niet op zonlicht zoals veel mensen denken. Bij bewolkt weer leveren de panelen dus ook elektriciteit.

De panelen leveren meestal 12 of 24 Volt gelijkspanning die met een converter (omvormer) wordt omgezet in wisselspanning. Een streng zonnepanelen heeft de eigenschap dat de gehele streng negatief beïnvloed wordt bij verminderde opbrengst van één paneel, bijvoorbeeld bij schaduw of vervuiling. Een optimizer zorgt ervoor dat het slechter presterende paneel afgesloten wordt van de streng en hierdoor de andere panelen niet langer beïnvloedt. Micro-omvormers zijn omvormers per paneel, waardoor panelen elkaar helemaal niet meer beïnvloeden. Beide systemen heffen de vermindering van de totale opbrengst door het minder presteren van een paneel voor het grootste deel op. De keus om micro-omvormers of optimizers in de installatie op te nemen, hangt voornamelijk af van de verwachte aanwezigheid van schaduwval op een of meerdere panelen.

Toepasbaarheid

Oriëntatie (meest optimale vormen)

  • Zuid – optimale hellingshoek tussen 20 en 40°. Panelen kunnen direct op een schuin dak of in rijopstelling op een plat dak geplaatst worden. Steeds populairder wordt dakbedekking met PV-cellen, zoals dakpannen.
  • Oost-west – optimale hellingshoek tussen 10 en 13°. Panelen kunnen zowel op een schuin als op een plat dak geplaatst worden. Op een plat dak levert een Oost-West-opstelling per paneel ongeveer 10% minder opbrengst, maar de opbrengst is gelijkmatiger verspreid over de dag. Bij zuidelijk oriëntatie van de panelen is er een hoge piek rond het middaguur. Die overstijgt vaak de energievraag waardoor teruglevering aan het net noodzakelijk is en dat is onder andere financieel nadelig. Daarnaast kunnen bij een Oost-Westopstelling de panelen bijna tegen elkaar aan worden gelegd, omdat de panelen veel minder last hebben van de schaduw van andere panelen. Hierdoor passen er veel meer op het dak en kan meer elektriciteit worden opgewekt.

Overige aandachtspunten

Daarnaast moet rekening gehouden worden met:

  • draagkracht van de dakconstructie
  • luchtcirculatie om de panelen af te koelen (let ook op klimaatinstallaties op het dak)
  • schaduwbronnen (gebouwen, bomen, klimaatinstallaties, etc.)
  • vergunningen (meestal niet nodig)
  • installatie door een *kundig installateur (aanleg conform NEN7250)
  • gebruik van deugdelijke materialen (geen tweedehands materialen, geen combinatie van merken e.d.)
  • verzekering; overleg met verzekeraar of zonnepanelen zijn toegestaan en onder welke voorwaarden. Het Verbond van Verzekeraars heeft een brochure uitgegeven over veiligheid bij PV-installaties.

Milieu aspecten

De milieuwinst van zonnepanelen is dat er elektriciteit wordt opgewekt uit zonne-energie in plaats van fossiele brandstoffen. Deze manier van elektriciteit opwekken is hernieuwbaar en volledig schoon.

Dit betekent overigens niet dat de milieu-impact van een PV-paneel nul is. Het delven van grondstoffen, de productie, het transport en de verwerking (einde levensduur) van de panelen hebben wel degelijk milieu-impact. Uit een meta-analyse van 40 LCA-studies (2016, Nature Communications) blijkt dat een paneel uit 1992 na circa 5 jaar evenveel CO2 had bespaard als nodig was voor productie, transport en afvalverwerking. Daarnaast bleek dat dit voor de nieuwste PV-panelen na gemiddeld 1 jaar is (door efficiëntere productie, langere levensduur en een hoger rendement).

Financiële aspecten

Het theoretische vermogen van zonnepanelen wordt gegeven in de eenheid Wattpiek (Wp). Dit is het vermogen dat het zonnepaneel in gecontroleerde standaardcondities haalt. Het vermogen is in de praktijk lager omdat de omgevingsfactoren niet optimaal zijn. Bij een goed georiënteerde opstelling, is de jaarlijkse opbrengst van een zonnepaneel circa 0,9-1,0 kWh per Wp paneel. Een gemiddeld PV-paneel heeft een vermogen van 330 Wp (2020) en levert in Nederland circa 300 kWh per jaar.

De kosten liggen tussen de € 0,80 tot € 1,50 per Wp (incl. installatie) (prijspeil 2020, diverse offertes). Grotere systemen zijn per Wp goedkoper. Vraag offertes op bij verschillende leveranciers. Beoordeel offertes niet op de prijs per zonnepaneel, maar op de prijs per Wp. Onderhoudskosten van de zonnepanelen en het vervangen van de omvormer na 10 tot 15 jaar bedragen omgerekend ongeveer € 3 per paneel per jaar.

Het is financieel het gunstigst om evenveel elektriciteit op te wekken als je zelf verbruikt. Als je minder opwekt, betaal je over de resterende elektriciteitsbehoefte het hoogste belastingtarief (zie toelichting onder het kopje Aanvullende informatie).

Zonnepanelen worden door slijtage in de loop van de tijd minder efficiënt. Vaak wordt uitgegaan van een afname van 10% na 12 jaar en een afname van 20% na 25 jaar.

In onderstaande tabel staan gemiddelde terugverdientijden, uitgaande dat verbruikers hun hele elektriciteitsverbruik zelf kunnen opwekken en onbeperkt kunnen salderen. Er is gerekend met investeringskosten van € 1,00 per Wp.

Kleinverbruikers (tot 10.000 kWh/jaar) terugverdientijd circa 7 jaar (met EIA 6 jaar)
Middelgroot (10.000-50.000 kWh/jaar) terugverdientijd 7-10 jaar (met EIA 6-8 jaar)
Grootverbruikers (>50.000 kWh/jaar) terugverdientijd 10-18 jaar (met SDE++ 8-10 jaar)


Subsidies

  • Salderen
    Dit is het verrekenen van de teveel geproduceerde stroom met de stroom die je afgenomen hebt op momenten dat je meer elektriciteit nodig had dan werd opgewekt. Daarbij wordt geen energiebelasting geheven over het gecompenseerde eigen verbruik. Alleen kleinverbruikers (aansluiting van maximaal 3*80A) kunnen salderen. Je kunt tot 2022 volledig gebruik maken van de salderingsregeling. Vannaf 2023 wordt de salderingsregeling geleidelijk afgebouwd en in 2031 verdwijnt de salderingsregeling volledig.
  • EIA
    Zonnepanelen met kleinverbruikersaansluiting (min 15kWp) staan op de Energielijst (2021, code 251102) en komen daarom, onder voorwaarden, in aanmerking voor Energie Investerings Aftrek (EIA). Dit betekent dat je (met een geïnstalleerd vermogen van minimaal 15 kWp) een extra bedrag ter grootte van 45% (2021) van het investeringsbedrag ten laste mag brengen van de winst. Soms is, onder voorwaarden, aanvullend Energie Investerings Aftrek mogelijk voor de netaansluiting van niet-gebouwgebonden PV-panelen (code 251117). Zie voor meer informatie www.rvo.nl/eia.
  • MIA/VAMIL
    Circulaire PV-panelen met terugnamegarantie staat op de Milieulijst (2021, code C 6410) en komt daarom, onder voorwaarden, in aanmerking voor de fiscale stimuleringsregeling VAMIL (willekeurige afschrijving milieu investeringen). Voor circulaire panelen houdt deze regeling in dat 75% van de aanschafkosten willekeurig mag worden afgeschreven (VAMIL). Zie voor meer informatie www.rvo.nl/miavamil.
  • SDE++
    Zonnepanelen met een grootverbruikersaansluiting (min 15kWp), onder bepaalde voorwaarden, in aanmerking voor de subsidie Stimulering Duurzame Energietransitie (SDE++). De subsidie stimuleert de energietransitie door een subsidie toe te kennen op basis van vermeden CO2-uitstoot. Bedrijven en non-profit instellingen komen in aanmerking. Voor meer informatie: www.rvo.nl/sde.
  • ISDE
    Deze maatregel komt, onder bepaalde voorwaarden, in aanmerking voor de investeringssubsidie duurzame energie en energiebesparing (ISDE) voor zakelijke gebruikers. Dit is alleen van toepassing op zonnepanelen die worden aangesloten op het elektriciteitsnet door een aansluiting met een totale maximale doorlaatwaarde van 3*80 A (kleinverbruikersaansluiting). Zakelijke partijen komen in aanmerking voor subsidie voor zonnepanelen. Dit geldt voor alle rechtspersonen, maar ook de maatschap, stichting, vof en cv. Zie voor meer informatie www.rvo.nl/isde.

Leasen of dak verhuren

Er ontstaan steeds meer samenwerkingsinitiatieven tussen dakbezitters en investeerders in zonnepanelen. Ook energieleveranciers investeren steeds vaker in zonnepanelen op daken van bedrijven en particulieren. Deze projecten maken investeren in zonne-energie voordeliger en laagdrempelig. Deze opties worden vooral aangeboden voor grote daken waar een grootverbruikaansluiting aanwezig is.

Aanvullende informatie

Hogere efficiëntie in combinatie met wit of groen dak of op water

Overweeg ook een wit dak of een groen dak. De efficiëntie van de panelen neemt af naarmate ze hun warmte minder goed kwijt kunnen. Witte en groene daken zijn minder warm en daarom presteren de panelen beter wanneer ze op een dergelijk dak zijn geïnstalleerd. Een wit dak in combinatie met speciaal daarvoor ontwikkelde zonnecellen verhoogt de opbrengst van zonnecellen met maximaal 25%.

Tegenwoordig worden ook steeds vaker panelen op het water geplaatst. Schaduw is hier vaak minimaal en zowel afkoeling als reflectie is een stuk beter dan in stedelijke omgeving.

Zones van de energiebelasting

In het algemeen geldt dat hoe meer energie je verbruikt, des te goedkoper de totale prijs per kWh is. Die prijs wordt flink beïnvloed door de energiebelasting, die is namelijk gestaffeld. Voor de eerste 10.000 kWh die je verbruikt betaal je een hoge energiebelasting, voor jouw verbruik van 10.000 – 50.000 kWh een lagere energiebelasting, en voor het verbruik boven de 50.000 kWh een zeer lage energiebelasting. Het is daarom financieel het beste om evenveel elektriciteit op te wekken als je zelf verbruikt. Wanneer je minder opwekt dan je gebruikt moet de resterende benodigde elektriciteit ingekocht worden uit de eerste en duurste kWh-zone. Wanneer je in totaal méér opwekt dan je gebruikt wordt de terugverdientijd ook verlengd, omdat je dan boven de salderingsgrens komt. Tot de salderingsgrens krijg je voor elke teruggeleverde kWh in feite de inkoopprijs van elektriciteit. Boven de salderingsgrens krijg je slechts de kale kWh prijs voor alles dat je teruglevert en verdien je er dus minder aan. Vanaf 2023 wordt salderen afgebouwd.

Checklijsten

Overige

Andere technieken om energie uit zonlicht op te wekken zijn bijvoorbeeld: PV-folie, PV-glas, Zonnebuizen, PVT-systemen of een Zonneboiler.

Specifieke informatie over zonnepanelen op maatschappelijk vastgoed lees je in de Tool zonnestroom voor maatschappelijk vastgoed van RVO en Indeed (voorjaar 2021)

Bronnen: Stichting Stimular

[1] Louwe, A et al. (2016) “Re-assessment of net energy production and greenhouse gas emissions avoidance after 40 years of photovoltaics development”,Nature communications, 7, 13728.

De maatregel is afkomstig van Stimular.nl, een website die actueel gehouden wordt door Stichting Stimular. Op Stimular.nl vindt u nog meer besparingstips, voorbeelden en inspiratie, ook voor andere branches.